S.C.I. mê án tập

Tập đoàn hủ nữ núp bóng những chàng cảnh sát đẹp trai!

[Kiến thức S.C.I] Chú thích Vụ án thứ sáu – Chương 21

RỐI LOẠN TRÍ NHỚ

(Bee trích dẫn và tổng hợp từ ít nguồn)

Cả nhà của Triệu Tĩnh nhìn chung là đều mắc các bệnh thuộc “rối loạn trí nhớ” – theo Bee tra thì có nhiều cách gọi: Memory misattribution, memory disorder, memory distortion.

“Bọn họ là bệnh nhân của ông?” Bạch Ngọc Đường không đáp mà hỏi lại, “Cả hai đều bị bệnh? Là bệnh gì?”

“À…” Lục Lương đứng lên, tới giá sách lục tìm một hồi, lấy ra một tập tài liệu đưa cho Triển Chiêu, “Bọn họ bị một bệnh rất hiếm gặp, có điều không nghiêm trọng lắm.”

“Chứng loạn nhớ (*)?” Triển Chiêu nhìn hồ sơ bệnh án của hai người một lát, giật mình ngước mắt nhìn Lục Lương, “Bệnh này đúng là rất hiếm gặp.”

“Phải.” Lục Lương cũng gật đầu, “Vậy nên tôi mới định lấy họ làm đề tài nghiên cứu cho học sinh, để tìm ra cách trị liệu hiệu quả nhất, có điều thật đáng tiếc… đột nhiên không thấy tăm hơi bọn họ đâu.”

“… Là loại bệnh gì?” Bạch Ngọc Đường hỏi.

“Ừm, nói thế nào nhỉ…” Lục Lương nghĩ ngợi một hồi, đáp, “Biểu hiện bệnh như thế này… Ví dụ như một đôi vợ chồng, vào sáng sớm, người chồng kể với người vợ, sáng nay anh ta đến siêu thị, gặp một chuyện vô cùng thú vị. Vào cuối ngày, anh hỏi người vợ, cô ấy sẽ kể cho anh, sáng hôm đó cô ấy đi siêu thị, sau đó gặp chuyện thú vị mà người chồng đã nói kia.”

“Kỳ quái như vậy sao?” Bạch Ngọc Đường kinh ngạc, “Nói vậy tức là, người bệnh sẽ bị lẫn lộn giữa trí nhớ của người khác và của mình?”

Lục Lương sửng sốt nhìn anh, rồi lập tức bật cười, “Đội trưởng Bạch có năng lực diễn đạt thật siêu đẳng. Tôi nói một đoạn dài, anh chỉ cần nói có một câu, hơn nữa còn lý giải chính xác hơn cả tôi.”

Bạch Ngọc Đường liếc Triển Chiêu, “Ông quá lời rồi, chỉ là thói quen thôi, mấy việc này tôi cũng thường xuyên được rèn luyện…”

Triển Chiêu ném anh một cái nhìn khinh thường.

“Cả hai vợ chồng đều mắc bệnh này sao?” Triển Chiêu hỏi Lục Lương.

“Đúng vậy.” Lục Lương gật đầu, “Đây mới là chỗ kỳ quái.”

“Thứ cho tôi nói thẳng.” Triển Chiêu mở miệng, “Bệnh về trí nhớ, đa phần là do tổn thương não bộ gây ra, cũng có thể không phải là vấn đề về tâm lý.”

Lục Lương cười cười gật đầu, “Tôi cũng từng nghi ngờ điểm ấy, nhưng hai người họ đã từng được kiểm tra toàn diện não bộ, không có chỗ nào bất thường.”

“Vậy sao…” Triển Chiêu rơi vào suy nghĩ, chợt nghe Lục Lương cất tiếng:

“Mặt khác, tôi cảm thấy việc hai vợ chồng cùng bị một bệnh, chửng tỏ đó không phải do di truyền, mà là do một lý do nào khác. Quan hệ vợ chồng giữa hai người này tương đối thân mật, cho nên cũng có thể nguyên nhân gây bệnh là một chuyện gì đó họ cùng trải qua trong cuộc sống. Cũng vì vậy, tôi đã từng sống với gia đình họ một thời gian để tìm hiểu, nhưng vẫn không có kết quả.”

“Vậy à.” Bạch Ngọc Đường và Triển Chiêu lại trao đổi một cái liếc mắt – hóa ra đây là lý do tại sao Triệu Tĩnh lại có ấn tượng mạnh với Lục Lương như vậy.

“Đúng rồi.” Bạch Ngọc Đường nói, “Ông đã từng sống cùng bọn họ, vậy hẳn phải biết con gái Triệu Tĩnh của bọn họ, phải không?”

“À, là Tĩnh Tĩnh sao? Đương nhiên tôi biết, hai vợ chồng rất thương yêu đứa con này mà.” Lục Lương trả lời.

“Ông có cảm thấy cô bé có điều gì không bình thường không?” Triển Chiêu hỏi.

“Ừm…” Lục Lương chần chừ một lát, “Đứa bé này cũng có vấn đề trên phương diện ấy.”

“Ý ông là cô bé cũng có hiện tượng rối loạn trí nhớ?” Bạch Ngọc Đường kinh ngạc.

“Lúc đầu biểu hiện cũng không rõ ràng lắm.” Lục Lương đáp “Có điều, cô bé mắc bệnh mất nhớ hay quên rất nặng (*).”

Triển Chiêu và Bạch Ngọc Đường nhìn nhau — Thảo nào hỏi cái gì cũng không biết, hóa ra là đã quên sạch.

Mọi người hẳn cũng không còn xa lạ gì với căn bệnh “mất trí nhớ” điển hình trong các bộ phim và tiểu thuyết *ngược tâm*. Thế nhưng những căn bệnh liên quan đến trí nhớ lại không chỉ đơn giản như vậy.

***

 Trí nhớ là giữ lại những kinh nghiệm đã học được, bao gồm mọi hoạt động tâm trí. Trí nhớ có thể được chia thành nhiều phần : (1) ghi lại, bao gồm tất cả những gì tri giác được ; (2) tổng hợp trí nhớ và giữ lại ; (3) nhớ lại ; (4) tái hiện.

      Về khía cạnh tâm lý học định nghĩa: Trí nhớ là quá trình tâm lý phản ánh những kinh nghiệm, tri thức của con người bằng cách ghi nhận, bảo tồn và tái hiện lại chúng dưới dạng biểu tượng, ý niệm và ý tưởng.

 Như vậy, cơ sở sinh lý thần kinh của trí nhớ là sự hình thành, lưu giữ những đường liên hệ thần kinh tạm thời và gợi lại những sự kiện đã được nhận thức. Những đường này được củng cố vững chắc được lặp đi, lặp lại nhiều lần.

     Khi rối loạn nặng tri giác và sự chú ý thì hoàn toàn không thể học được và đó mất trí nhớ, bởi tư liệu học không bao giờ được ghi lại và đồng hoá.

  Theo phân chia của tâm lý học, rối loạn trí nhớ có các dạng:

a/. Giảm nhớ (Hypomnesie):

      Là sự suy yếu các quá trình của trí nhớ. Thường những sự việc mới xảy ra khó nhớ hơn những sự việc cũ ( định luật Ribot). Biểu hiện sớm nhất là hiện tượng suy yếu khả năng tái hiện, Gặp trong loạn thần tuổi già, suy nhược thần kinh…

b/. Tăng nhớ (Hypermnésine):

      Nhớ lại những sự việc rất cũ, ngay cả những sự việc không có ý nghĩa hay những chi tiết vụn vặt tưởng không thể nhớ được. Ở đây chủ yếu là nhớ theo kiểu liên hệ máy móc. Thường gặp nhất trong trạng thái hưng cảm, say rượu bệnh lý, sốt nhiễm khuẩn…

c/. Mất nhớ hay quên (Amnésie) (Amnesia – chính là  bệnh của Triệu Tĩnh)

+ Theo sự việc chia ra:

– Quên toàn bộ: Quên tất cả những sự việc cũ và mới thuộc mọi lĩnh vực. Gặp trong trí tuệ sa sút nặng.

– Quên từng phần: Chỉ quên một số kỷ niệm, chỉ quên ngoại ngữ, chỉ quên thao tác nghề nghiệp, chỉ quên danh từ riêng… Gặp trong tổn thương thực thể não hay do cảm xúc mạnh. (Ta nghĩ là Triệu Tĩnh thuộc trường hợp quên từng phần. By the way, Tiểu Tứ Tử của Du Long Tùy Nguyệt cũng là bị bệnh quên danh từ riêng *)

+ Theo thời gian chia ra:

– Quên thuận chiều ( Quên về sau: Amnésie anterograde): Quên những sự việc xảy ra ngay sau khi bị bệnh. Có thể quên trong khoảng thời gian từ vài giờ đến vài tuần. Gặp sau khi bị CTSN (chấn thương sọ não), sau khi lú lẫn, hôn mê.

– Quên ngược chiều (Amnésie rétrograde): Quên những sự việc đã xảy ra trước khi bị bệnh. Quên có thể là vài giờ, vài ngày, vài tháng hay vài năm. Có thể quên từng phần hay quên toàn bộ. Gặp trong CTSN, xơ vữa mạch não, xuất huyết não… (*Mém nữa là quên mất nhân vật có vấn đề về mất trí nhớ nhất, không ai khác chính là Bạch Cẩm Đường đại gia của chúng ta~ từ nhỏ đến lớn, từ kiếp trước đến kiếp sau, đều luôn luôn gặp vấn đề với trí nhớ ~*)

– Quên trong cơn (Amnésie congrade): Chỉ quên những sự việc xảy ra trong cơn, trong một thời gian ngắn bị bệnh. Gặp trong cơn động kinh, trạng thái hoàng hôn…

– Quên vừa thuận vừa ngược chiều (Amnésie antérorérograde): Quên cả sự việc cũ lẫn mới. Gặp trong loạn thần cấp, kèm lú lẫn, sa sút trí tuệ do CTSN…

d/.Loạn nhớ (Paramnésie) (Paramnesia – chính là bệnh của ba mẹ Triệu Tĩnh)  hay hồi tưởng sai lầm.

Gồm các triệu chứng sau:

+ Nhớ giả (Pseudo réminescence): Còn gọi là ảo tưởng trí nhớ: Những sự việc có thực trong cuộc sống của bệnh nhân (BN) trong một khoảng thời gian và không gian nào đó, BN lại nhớ vào một khoảng không gian và thời gian khác, hoặc lẫn lộn sự việc này với sự việc nọ. Có khi trên một sự việc có thật, BN lại nhớ thêm những chi tiêt không hề có. Ví dụ: Sự việc đã xảy ra từ rất lâu, BN lại khẳng định là mới xảy ra ngày hôm qua.

+ Nhớ bịa (Confabulation) – Bịa chuyện: Còn gọi là ảo giác trí nhớ để phân biệt với nhớ giả (ảo tưởng trí nhớ). Có thể là BN quên toàn bộ và thay vào chỗ quên, BN kể những sự việc không hề xảy ra với BN, nhưng bản thân BN không hề biết mình bịa ra và khẳng định những sự việc ấy là có thật. Có thể BN không quên mà chỉ bịa thêm vào. Nội dung chuyện bịa có thể thông thường hay kỳ quái. Trường hợp bịa chuyện kèm theo mất định hường gọi là lú lẫn bịa chuyện. Trong lâm sàng nhiều khi rất khó phân biệt giữa nhớ giả và bịa chuyện  vì phải hiểu chi tiết cuộc đời của BN mới biết chuyện mà BN kể là có thật hay là bịa. Nhớ giả và bịa chuyện có thể gặp trong các bệnh thực thể nặng ở não (có thể kèm theo quên) và có nội dung thông thường hay trong TTPL (không kèm theo quên)  và mang tính chất hoang tưởng kỳ quái.

+ Nhớ nhầm (Kriptomnésie) (Cryptomnesia – cụ thể chính là bệnh này đây – có nguồn còn gọi là “đạo văn ký ức”)

– Nhớ vơ vào mình: Những điều nghe người khác kể hoặc thấy ở đâu đấy, hay những ý nghĩ, sáng kiến của  người khác lại nhớ là của mình, chính mình đã trải qua. (*trường hợp cụ thể của ba mẹ Triệu Tĩnh*)

– Nhớ việc mình thành việc người: Sự việc, ý nghĩ của mình lại nhớ ra là của người khác hay đã đọc, đã thấy ở đâu đó.

– Nhớ đang sống trong dĩ vãng (Ecmnésie): Kết hợp với quên tiến triển, BN tưởng mình đang sống trong dĩ vãng  (10 – 20 năm trước), hành động như người trẻ lại, có khi soi gương không nhận ra mình, cho là một cụ già nào đấy. Gặp trong loạn thần tuổi già, động kinh.

e/. Hội chứng Korsacov:

Được Korsacov miêu tả 1887 ở BN nghiện rượu mạn tính có viêm nhiều dây thần kinh, gồm có:

+ Quên thuận chiều (do ghi nhận kém):

Đây là rối loạn chủ yếu của hội chứng Korsacov. BN mất định hướng và quên tất cả mọi việc vừa xảy ra. Nhờ còn khả năng suy nghĩ logic, họ có thể suy luận về sự việc đang xảy ra. Ví dụ: BN không nhớ đã ăn sáng chưa, xong nhìn đồng hồ có thể khẳng định được.

+Loạn nhớ: Có thể nhớ giả và nhớ bịa.

+Còn nhớ tốt các sự việc cũ: Hội chứng Korsacov còn gặp trong giai đoạn cấp của CTSN (có tính chất tạm thời), các bệnh có tổn thương thực thể ở não (rối loạn không hồi phục), loạn tâm thần tuổi già, trạng thái thiếu oxy não.

f/. Bệnh Alzheimer’s và mất nhớ tuổi già:

+ Bệnh Alzheimer’s đặc trưng bỡi tăng sự mất dần trí nhớ và chức năng nhận thức ở tuổi trung niên. Và sự thoái hoá tương tự ở người già nên gọi là mất trí tuổi già. Alzheimer’s chiếm 50-60% trường hợp mất trí tuổi già.

+ 10-15% dân số trên 65 tuổi mất trí tuổi già do sự thoái hoá các tận cùng nơrôn cholinergic trong vỏ não, hạch nền, hải mã, hạnh nhân.

+ Sự thoái hoá theo tuổi già xảy ra ở 3 loại tế bào trong hệ thần kinh trung ương, gây 3 loại: tiến triển, tổn thương, bệnh trầm trọng. Sự thoái hoá các nơrôn cholinergic ở não trước nền, liên quan với bệnh Alzheimer’s. Thoái hoá các nơrôn dopaminergic trong chất đen liên quan với bệnh Parkinson’s. Thoái hoá các nơrôn vận động cholinergic ở thân não và tuỷ sống liên quan với một dạng xơ cứng cột bên teo cơ ( thường gọi là bệnh Lou Gehrig’s)

***

Một số nguyên nhân gây rối loạn trí nhớ ở người trẻ: (Theo PGS.TS.Cao Tiến Đức_Chủ nhiệm bộ môn tâm thần-Học viện Quân y)

a/. Do ảnh hưởng của bệnh lý tâm thần: Đó là các bệnh như rối loạn trầm cảm, rối loạn lo âu… làm giảm tập trung chú ý; bệnh tâm thần phân liệt có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng hay gặp ở người trẻ, bệnh làm cho biểu hiện cảm xúc ngày càng cùn mòn, khô lạnh, tư duy ngày càng nghèo nàn, ý chí ngày càng suy giảm, hoạt động ngày càng yếu đuối đi đến chỗ không thiết làm công việc gì, khả năng lao động và học tập, chú ý, trí nhớ đều giảm.

b/. Sau chấn thương sọ não: Chấn thương sọ não (CTSN) là một hình thái tổn thương sọ não ngoại sinh. Hậu quả của CTSN rất khác nhau, từ hồi phục hoàn toàn đến để lại các di chứng nặng nề về thần kinh và tâm thần. Rối loạn tâm thần do CTSN bao gồm 2 giai đoạn: giai đoạn cấp tính và giai đoạn muộn. Các rối loạn tâm thần là hậu quả muộn của CTSN, thời gian tùy thuộc vào từng bệnh nhân, nhưng thường là sau 6 tháng bị CTSN. (Cẩm Đường có lẽ là trường hợp này, bị bắn vào đầu dường như là nguyên nhân chính; hoặc có thể là còn một phần khác là do Triệu Tước thôi miên nữa)

c/. Do các bệnh nhiễm khuẩn: Các bệnh lý hay gặp là viêm não, màng não do vi khuẩn, virut, viêm màng não lao, sốt rét ác tính thể não, giang mai não, HIV/AISD… (Tiểu Tứ Tử chính là trường hợp này đây~ năm xưa sốt cao, để lại di chứng)

d/. Do nhiễm độc: Các chất độc thâm nhập vào cơ thể bằng nhiều đường khác nhau, tác động lên hệ thần kinh trung ương, gây ra tổn thương thần kinh và các rối loạn tâm thần rất đa dạng, cấp tính hoặc kéo dài. Các triệu chứng rối loạn tâm thần phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như: loại chất độc, liều lượng, thời gian, mức độ nhiễm độc và các yếu tố mang tính cá thể như: nhân cách, thể tạng, sức đề kháng…

e/. Do nghiện rượu và thuốc phiện: Nghiện rượu làm ảnh hưởng đến hiệu suất công tác, đến sức khỏe tâm thần và thể chất, làm tổn thương đến các mối quan hệ gia đình và đời sống xã hội. Người nghiện thuốc phiện bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và trí nhớ.

f/. Do stress: Tình trạng stress không chỉ gây ra những tác động xấu đối với cơ thể mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đối với trí nhớ, đặc biệt là phản ứng stress cấp tính. Một trong những nguyên nhân gây stress ở người trẻ là áp lực học tập. Nhiều trường hợp do bố mẹ đòi hỏi quá mức kết quả học tập ở con cái so với khả năng mà chúng có thể đạt được hoặc sự ngộ nhận về năng lực học tập của con em mình.

g/. Do rối loạn phân ly: Các rối loạn phân ly là một nhóm các rối loạn thường gặp. Các rối loạn phân ly hay phát sinh ở tuổi trẻ, nữ nhiều hơn nam. Trong các điều kiện không thuận lợi về tinh thần cũng như thể chất, các rối loạn có thể phát thành “dịch” trong một tập thể. Biểu hiện triệu chứng lâm sàng của các rối loạn phân ly rất đa dạng và hầu hết có rối loạn trí nhớ.

h/. Chậm phát triển tâm thần và động kinh: Chậm phát triển tâm thần (CPTTT) là một nhóm bệnh lý có biểu hiện sự sa sút tâm thần bẩm sinh hay mắc phải trong những năm đầu thời kỳ thơ ấu. CPTTT không phải là một bệnh mà là một trạng thái rối loạn của một bệnh nào đó để lại sự thiếu sót trong các hoạt động trí tuệ và khả năng thích ứng.

i/. Động kinh: Động kinh là một bệnh mạn tính, do nhiều nguyên nhân khác nhau, đặc trưng là sự lặp đi lặp lại của các cơn do sự phóng điện quá mức của các tế bào thần kinh não bộ, dù cho triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng có thể khác nhau. Trong cơn, người bệnh có thể có những rối loạn vận động. Những hành vi đó có tính chất tự động, không mục đích và người bệnh sau đó không nhớ những gì xảy ra.

      Trên đây là một số bệnh lý tâm thần ảnh hưởng đến trí nhớ (và trí tuệ nói chung) của người trẻ. Để điều trị chứng suy giảm trí nhớ cần điều trị bệnh chính gây nên tình trạng này. Một số thuốc có thể dùng: vitamin nhóm B, các thuốc dưỡng não như: nootropin, duxil, tanakan, gliatilin… Ngoài ra, tâm lý liệu pháp, thể dục, thư giãn là hết sức quan trọng.

Phòng ngừa rối loạn trí nhớ:

a/. Có lối sống ngăn nắp, tự chủ, điều độ, giờ nào việc nấy, không sống buông thả, tập cho mình thói quen ngay từ khi còn trẻ đừng để não phải làm việc quá tải, nhưng cũng không được để cho não lười hoạt động. Vì nếu trí óc không làm việc gì cả sẽ mau bị suy yếu.

b/. Luôn lạc quan yêu đời, tránh những cảm xúc, lo âu, bồn chồn, tức giận… Đồng thời phải tăng thêm các cảm xúc dương tính như vui vẻ, rộng lượng, vị tha, yêu cái đẹp, cái tốt, cái đúng… hạn chế tối đa nỗi cô đơn trong cuộc sống.

c./ Thường xuyên dùng các chất chống oxy hóa trong ăn uống nhất là các loại rau và trái cây, là những loại thực phẩm giàu vitamin E như giá đỗ, hành tây… giàu vitamin C như các loại quả bưởi, chanh, cam, quýt và nhiều loại rau… giàu bêta như gấc, cà rốt, bí đỏ, đu đủ, xoài… giàu selen như tỏi ta, tôm đồng, ngô vàng, thịt lợn nạc, lòng đỏ trứng… Ngoài ra sử dụng dầu thực vật giàu acid béo không no như dầu đậu tương, dầu lạc, dầu vừng, dầu hướng dương…Đây là loại thực phẩm có tác dụng chống oxy hóa dồi dào, hạn chế tác hại của các gốc tự do, hạn chế quá trình già hóa của tế bào nhất là tế bào não. Đối với nước cũng rất quan trọng, phải uống đủ nước nhất là sáng và trưa, người cao tuổi thường không uống đủ nước theo nhu cầu. Cơ thể thiếu nước sẽ gây nhiều rối loạn trong đó có rối loạn huyết động ở vi tuần hoàn gây hậu quả làm giảm hoạt động của não.

d/. Việc sử dụng thuốc cũng cần thiết như thuốc để tăng oxy não như duxil, thuốc cải thiện tuần hoàn não như: Stugeron, cavinton, pervincamin… Thuốc nuôi dưỡng tế bào thần kinh như: Geronvital, piracetam… tất nhiên việc sử dụng thuốc phải theo đơn của bác sĩ.

***

*Phần lớn được trích từ nguồn:

http://blog.yahoo.com/luatleminh-nguonsong/articles/193259 (có hứng thú có thể đọc thêm ở đó)

Single Post Navigation

2 thoughts on “[Kiến thức S.C.I] Chú thích Vụ án thứ sáu – Chương 21

  1. Đọc c21 với phần Nhớ nhầm ở đây, điều mình nhớ đến đầu tiên chính là Cloud T^T

  2. oa,tỉ mỉ ghê nha,đọc SCI bổ xug đc thêm bao nhiu kiến thức ý

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: